Czy student z zagranicy może pracować w Polsce i czy potrzebuje do tego zezwolenia na pracę? Odpowiedź zależy od dokumentu, na podstawie którego przebywasz w kraju. Ten tekst przechodzi przez przepisy ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: ustawa o powierzaniu pracy cudzoziemcom) i pokazuje, które z nich dotyczą studentów, absolwentów i doktorantów. Opisujemy przepisy, a nie wynik konkretnej sprawy. Zostajemy przy jednym pytaniu: jakie dokumenty uprawniają do pracy. Umów, godzin i rozliczeń nie omawiamy.
Dwa dokumenty i kilka ważnych sformułowań
Ustawa o powierzaniu pracy cudzoziemcom mówi o dwóch dokumentach, z którymi cudzoziemiec może wykonywać pracę: zezwoleniu na pracę i oświadczeniu o powierzeniu pracy cudzoziemcowi wpisanym do ewidencji oświadczeń (art. 3 ust. 3). To dwa różne dokumenty.
Obok nich ustawa wymienia przypadki, w których cudzoziemiec ma „swobodny dostęp do rynku pracy” (art. 3 ust. 1), „może wykonywać pracę” w określonych sytuacjach (art. 3 ust. 2) albo może ją wykonywać „bez zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi” (art. 3 ust. 5). Dla studenta ważne są wszystkie trzy przepisy, więc idziemy po kolei.
Zezwolenie na pobyt czasowy w celu studiów
Pierwszy przypadek to zezwolenie na pobyt czasowy w celu kształcenia się na studiach. Udziela się go cudzoziemcowi, gdy celem jego pobytu w Polsce jest podjęcie lub kontynuacja studiów w jednostce prowadzącej studia i gdy są spełnione łącznie warunki z ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (art. 144 ust. 1; dalej: ustawa o cudzoziemcach).
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 14 ustawy o powierzaniu pracy cudzoziemcom swobodny dostęp do rynku pracy ma cudzoziemiec, który ma w Polsce zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznościami z art. 144 ustawy o cudzoziemcach. Chodzi więc o zezwolenie na pobyt czasowy w celu studiów. Ten sam punkt wymienia też inne zezwolenia, ale tutaj zostajemy przy studiach.
Ubezpieczenie przy zezwoleniu studenckim
Zezwolenie z art. 144 ma warunek ubezpieczeniowy. Cudzoziemiec ma mieć jedno z dwóch. Pierwsze to publiczne ubezpieczenie zdrowotne (w znaczeniu ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej). Drugie to potwierdzenie pokrycia przez ubezpieczyciela kosztów leczenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 144 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o cudzoziemcach). Od 27 kwietnia 2026 r. ustawa nie wymaga już zaświadczenia uczelni o przyjęciu na studia (uchylony art. 144 ust. 1 pkt 1 lit. a).
Jeśli korzystasz z drugiej możliwości, składkę polisy kosztów leczenia sprawdzisz w kalkulatorze ubezpieczenia kosztów leczenia cudzoziemca. Szczegóły dla osób na studiach opisuje strona o ubezpieczeniu studenta z zagranicy. Zakres polisy i wyłączenia znajdziesz w ogólnych warunkach ubezpieczenia.
Po złożeniu wniosku o kolejne zezwolenie
Osobny przepis dotyczy czasu po złożeniu wniosku o kolejne zezwolenie. Swobodny dostęp do rynku pracy ma też cudzoziemiec, który przebywa w Polsce na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 2, art. 206 ust. 1 pkt 2 lub art. 222a ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, jeżeli bezpośrednio przed złożeniem wniosku spełniał warunki z pkt 14-17 (art. 3 ust. 1 pkt 18). Wśród tych warunków jest pkt 14, a w nim zezwolenie udzielone w związku z okolicznościami z art. 144, czyli zezwolenie studenckie.
Jeśli czekasz na decyzję w sprawie pobytu, zobacz artykuł o ponagleniu w sprawie o pobyt czasowy.
Mobilność studenta, absolwent i doktorant
Mobilność studenta
Wśród przypadków, w których cudzoziemiec może wykonywać pracę, ustawa wymienia pracę w ramach korzystania z mobilności studenta na warunkach określonych w art. 149b ust. 1 ustawy o cudzoziemcach (art. 3 ust. 2 pkt 5). Jeśli korzystasz z mobilności, sprawdź warunki w art. 149b ust. 1, bo to do niego odsyła przepis.
Absolwent i doktorant
Art. 3 ust. 5 pkt 3 dotyczy absolwenta studiów, o którym mowa w art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, który ukończył studia w uczelni mającej siedzibę w Polsce. Pkt 5 dotyczy doktoranta w szkole doktorskiej prowadzonej przez podmiot mający siedzibę w Polsce. W obu przypadkach cudzoziemiec ma być uprawniony do pobytu w Polsce na jednej z podstaw z ust. 3 albo przebywać w ruchu bezwizowym. Wtedy może wykonywać pracę „bez zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi”.
Ten sam ustęp wymienia też posiadacza ważnej Karty Polaka (pkt 1).
Student na wizie w celu studiów
Wiza w celu podjęcia lub kontynuacji studiów to wiza z art. 60 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach. Ustawa o powierzaniu pracy cudzoziemcom wymienia wizy wydawane między innymi w celach z art. 60 ust. 1 pkt 3-10 wśród podstaw pobytu, przy których cudzoziemiec może wykonywać pracę zgodnie z zezwoleniem na pracę lub oświadczeniem o powierzeniu pracy cudzoziemcowi, jeżeli takie zezwolenie lub oświadczenie posiada (art. 3 ust. 3 pkt 1).
Ustawa przewiduje także rozporządzenie. Minister właściwy do spraw pracy ma określić w rozporządzeniu szczególne przypadki, w których cudzoziemiec uprawniony do pobytu w Polsce może wykonywać pracę bez zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi (art. 3 ust. 7). Do przepisów wydanych na tej podstawie odsyła też art. 3 ust. 5 pkt 6, który obok nich wymienia umowy międzynarodowe, przepisy ustawy i przepisy innych ustaw. Ten artykuł nie omawia ich treści, dlatego przed podjęciem pracy na wizie sprawdź aktualne brzmienie rozporządzenia.
Krótka lista kontrolna
Zanim podejmiesz pracę, przejdź przez pięć pytań:
- Jaki dokument pobytu masz? Czy to zezwolenie z art. 144, wiza w celu studiów, czy pobyt po złożeniu wniosku o kolejne zezwolenie?
- Który przepis do niego pasuje? Art. 3 ust. 1 pkt 14, art. 3 ust. 1 pkt 18, art. 3 ust. 2 pkt 5 albo art. 3 ust. 5 – sprawdź warunki wybranego przepisu.
- Czy w grę wchodzi wiza? Wtedy sprawdź rozporządzenie z art. 3 ust. 7, bo to ono określa szczególne przypadki pracy bez zezwolenia.
- Czy masz ubezpieczenie do wniosku o zezwolenie studenckie? Chodzi o jedną z dwóch możliwości z art. 144 ust. 1 pkt 2 lit. a.
- Rozważasz pobyt związany z pracą? Zobacz stronę o ubezpieczeniu pracownika z zagranicy, gdzie opisujemy polisę do zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.
Najczęściej zadawane pytania
Czy student z zezwoleniem na pobyt czasowy w celu studiów musi mieć zezwolenie na pracę?
Ustawa o powierzaniu pracy cudzoziemcom zalicza cudzoziemca z takim zezwoleniem do osób, które mają „swobodny dostęp do rynku pracy” (art. 3 ust. 1 pkt 14). To odpowiedź o dokumentach uprawniających do pracy. Warunków umowy i rozliczeń ten tekst nie obejmuje.
Czy absolwent polskiej uczelni może pracować bez zezwolenia na pracę?
Art. 3 ust. 5 pkt 3 przewiduje to dla absolwenta studiów z art. 77 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, który ukończył studia w uczelni mającej siedzibę w Polsce. Przepis stawia też drugi warunek: uprawnienie do pobytu na podstawie z ust. 3 albo ruch bezwizowy. Oba elementy trzeba sprawdzić w swojej sytuacji.
Czy student na wizie w celu studiów może pracować bez zezwolenia na pracę?
Odpowiedź zależy od przepisów, których treści tu nie omawiamy. Ustawa wymienia taką wizę wśród podstaw pobytu, przy których pracuje się z zezwoleniem na pracę albo oświadczeniem (art. 3 ust. 3 pkt 1), a przypadki pracy bez nich określa rozporządzenie ministra właściwego do spraw pracy (art. 3 ust. 7). Zanim podejmiesz pracę, sprawdź jego aktualne brzmienie.
Gdzie policzyć polisę kosztów leczenia do wniosku o zezwolenie studenckie?
W kalkulatorze KLC na naszej stronie. Wpisujesz datę urodzenia, okres ochrony i zakres terytorialny, a składka pojawia się po wypełnieniu pól. Szczegóły zakresu i wyłączeń opisują ogólne warunki ubezpieczenia.
Chcesz sprawdzić polisę dla studenta z zagranicy albo omówić zakres terytorialny i daty ochrony? Skontaktuj się z doradcą Polisarium przez stronę kontakt albo zadzwoń: 22 299 11 11.
